Als ik opeens naar die opgetutte vrouwen kijk, voel ik verontwaardiging. Dat is een understatement. Ze staan voor de foto van Zahra Mahmoud, een 5-jarige Syrisch meisje, vluchteling uit Deir ez-Zor, in een tentenkamp aan de rand van Mafraq. De foto is genomen is 2016. Zahra kijkt recht de camera in, met haar lege ogen. Haar truitje is vuil, er zit een zwarte veeg op haar kin. Ze heeft twee staartjes, die vastgemaakt zijn met roze elastiekjes en roze beertjes. 

Mijn weerstand tegen de twee dames, die een selfie maken voor het portret van Zahra, komt voort uit twijfel aan hun inlevingsvermogen. Deze vrouwen interesseren zich niet wezenlijk voor vluchtelingen uit Syrië, voor Zahra. Hoe zouden ze optreden als ze oog in oog kwamen te staan met de hulpbehoevende vluchtelingen in Mafraq? Ik meen te weten dat je niet zo, voor de foto met persoonlijke ellende, een selfie moet maken. Het geeft geen pas om met een mobieltje opnames te maken van jezelf met de verpersoonlijking van het drama op de achtergrond. 

Ik spreek ze erop aan. Ik ben verontwaardigd. Deze naïeveling uit beschavingsparadijs Holland zal deze opgetutte Roemeense vrouwen wel eens even vertellen dat je toch van heel ver moet komen om hier openlijk te paraderen met die ellende als filmisch behang.

Ze staan me keurig in het Engels te woord. Ze zijn beschaafd en vertellen me dat dit juist hun bedoeling is. Mijn verontwaardiging druipt af als een geslagen hond. Onze beschaving mag weten in welke ellende sommigen leven, zeggen ze zelfbewust. Als vertegenwoordigers van die slaperige beschaving zien ze zich zo geroepen het contrast zo groot mogelijk te maken en zo die beschaving uit haar winterslaap te halen. Juist daarom hebben ze hun mooiste jurk aangetrokken, hebben ze zich opgemaakt, maken ze een selfie. 

Eenmaal thuis lees ik weer eens wat over ethiek. Ik lees Levinas, Hannah Arendt, Martha Nussbaum. Hoe verhoud je je tot de ellende in de wereld? Hoe verhoud je je tot Zahra? Zahra is nu acht jaar ouder. De fotograaf heeft twee keer per jaar contact met het meisje, vertelt zijn vrouw. Ze behoort tot een verloren generatie, ze gaat niet naar school, zoals zovelen. Ik blijf maar met vragen zitten. 

Hoe kun je oog hebben voor het lijden van anderen, als je zelf nauwelijks ervaring met dit lijden hebt? 

Hoe moet je de leegte in een mens herkennen? Kun je die meten? 

Foto: Muhammed Muheisen