Het lezen over de eufemistisch genoemde ‘systematisering’ onder de dictatuur van Nicolae Ceauşescu leidt me nogal gemakkelijk af van het pad van mooischrijverij; als dat pad al vol te houden is in een blog. Het is geen novelle, zeg maar, en daarvoor mis ik de kwaliteiten trouwens ten ene male, zegt mijn vrouw. Ik daal dus noodzakelijkerwijs af naar de Roemeense en historische werkelijkheid. Maar voordat ik verder ga, kunt u nog terug: het staat u vrij om op te staan uit uw luie stoel, de hond uit te laten en dit bericht te laten voor wat het is.

Recent brachten wij een bezoekje aan de voormalige residentie van Nicolae en Elena Ceauşescu, de privéwoning waar het stel van 1965 tot 1989 woonde met hun kinderen Nicu, Zoia en Valentin. Het herenhuis werd gebouwd halverwege de jaren zestig en stond destijds bekend als het Lentepaleis. De eenvoudige schoenlapper klom op tot secretaris-generaal van de Roemeense Communistische Partij. De idolatrie van Nicolae vond zijn uitweg in een haastig georganiseerd showproces in een klaslokaal dat een rechtbank moest voorstellen. Aan de onsterfelijkheid van meneer kwam rap een einde toen hij en zijn vrouw werden veroordeeld en ter plekke geëxecuteerd. Een afrekening met de geschiedenis dachten velen toen.

De hele sanering onder zijn bewind was hoofdzakelijk bedoeld om het agrarische karakter van het land om te zetten in zware industrie, het beloofde exportproduct van het land. De bevolking moest gedwongen verhuizen (alle boeren in een flat), dorpjes werden met de grond gelijk gemaakt, kerken werden ontmanteld, intellectuelen werden opgepakt en gemarteld, maar de residentie ligt er nog gezellig bij zoals die in 1989 verlaten werd. Pyjamaatjes op het bed, schoenen in de kast, de hele garderobe van mevrouw, de badkamer, het zwembad met mozaïek en de vleugel. Zelfs de pauwen, een relatiegeschenk van een bevriend Aziatisch land, lopen nog vrij rond door de tuin. Volgens de gids (wij waren met een twintigtal mensen) kon niemand van de familie de vleugel bespelen. Als we wilden, konden we erachter plaatsnemen. Ik dacht, ze maakt een grapje en liep beschroomd verder. Maar niet veel later, toen ik in een andere kamer een schilderijtje van Camil Ressu stond te bewonderen, hoorde ik pianogeluiden in de grote hal, en wat akkoordjes die ik die week eerder had gehoord. Nieuwsgierig geworden liep ik terug naar de hal. Als eerste zag ik het instrument en het gezelschap dat netjes achter een koord stond opgesteld. Daarna zag ik mijn dochter van 8 jaar pontificaal achter de enorme vleugel zitten én spelen. De eerlijkheid gebied me te zeggen dat spelen wellicht wat overdreven is, maar een paar akkoorden op een vleugel geven al snel het idee van een recital, en mijn dochter heeft geen last van bescheidenheid, en dat bedoel ik positief.

De ironie werd me niet veel later duidelijk. Ik in dit land aanwezig in de jaren tachtig, bijna heimelijk. Het land dat zo gebukt ging onder het bewind van meneer en zijn partij. Tersluiks de weg vragen, omdat praten met een westerling bij voorbaat verdacht was en inwoners in gevaar kon brengen. De gevreesde Securitate was berucht en aanwezig in alle lagen van de bevolking. En nu, bijna 40 jaar later, zit mijn dochter achter de vleugel van deze schoenlapper.

In de beschrijving van Casa Ceaușescu staat: We willen dat onze bezoekers zien hoe Ceauşescu leefde, niet alleen als internationaal bekend staatshoofd, maar ook als man in zijn eigen privéleven – de hobby’s die hij had, wat zijn routine rond de privacy van zijn huis was, hoe hij studeerde of welke kunstcollecties hij in huis had.

En het moet gezegd worden: ik zat zijn eigen privéleven behoorlijk op de hielen en stiekem kon ik de kunst in zijn herenhuis zeer waarderen, ook al waren het cadeaus van andere staatshoofden. In Casa Ceaușescu werd het weer intiem gezellig.